Thời gian là tài sản hữu hạn của mỗi người. Cách chúng ta sử dụng quỹ thời gian ấy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực, hạnh phúc và hành trình cuộc đời. Khi hiểu rõ những quy luật của thời gian, chúng ta có thể sống hiệu quả hơn mà vẫn giữ được sự bình an…
Trước khi nói đến cách quản lý thời gian, có bốn sự thật rất đơn giản về thời gian mà hầu như ai cũng biết nhưng trong cuộc sống hằng ngày chúng ta, vì một lý do gì đó mà lại thường lãng quên.
Thời gian của mỗi người là hữu hạn
Mỗi chúng ta chỉ có: 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần, 12 tháng mỗi năm và tổng cộng chỉ có một số năm nhất định để sống trên đời. Thế nhưng con người thường có cảm giác rằng mình còn rất nhiều thời gian. Ta nghĩ hôm nay chưa làm thì ngày mai làm cũng được, năm nay chưa bắt đầu thì năm sau vẫn còn cơ hội.
Nhưng rồi rất nhanh, một ngày trôi qua, một năm trôi qua, và đôi khi chúng ta nhận ra rằng mình không kịp làm những điều quan trọng nhất của cuộc đời.
Thời gian chỉ đi theo một chiều
Thời gian luôn tiến về phía trước và không bao giờ quay lại. Chúng ta không thể quay lại quá khứ, cũng không thể đi trước đến tương lai. Điều duy nhất chúng ta thực sự có chính là hiện tại. Hiện tại là kết quả của quá khứ, nhưng đồng thời cũng là nguyên nhân của tương lai. Vì vậy, nếu muốn thay đổi tương lai, cách duy nhất là làm tốt từng việc trong hiện tại.
Người nào cứ mãi lo lắng cho tương lai hoặc day dứt vì quá khứ sẽ giống như đang chèo thuyền ngược dòng. Ngược lại, người biết tập trung vào hiện tại sẽ thuận theo dòng chảy tự nhiên của thời gian.
Cuộc đời luôn có điểm kết thúc
Một sự thật hiển nhiên nhưng nhiều người thường né tránh: ai rồi cũng sẽ đến điểm kết thúc của cuộc đời mình. Chúng ta không biết khi nào cái chết sẽ đến, nhưng chắc chắn rằng nó sẽ đến.
Khi nhận thức được điều này, con người thường có hai cách sống khác nhau. Có người cố gắng tích lũy, tranh giành và bám chấp vào mọi thứ. Nhưng cũng có người hiểu rằng mọi thứ rồi cũng sẽ mất đi, nên họ chọn cách sống tỉnh thức, tạo giá trị và mang lại hạnh phúc cho bản thân và người khác.
Sự hiểu biết về giới hạn của thời gian giúp chúng ta sống ý nghĩa hơn trong từng ngày.
Thời gian có thể thay đổi mọi thứ
Thời gian có khả năng rất đặc biệt: nó vừa có thể xóa đi, vừa có thể đảo ngược nhiều điều trong cuộc sống. Những nỗi đau lớn rồi cũng sẽ phai nhạt theo thời gian. Những lời chỉ trích hay thị phi rồi cũng sẽ bị lãng quên.
Ngược lại, hoàn cảnh của con người cũng có thể thay đổi. Người nghèo hôm nay có thể trở nên khá giả. Người yếu kém hôm nay có thể trở nên giỏi giang.
Nhận thức được điều này giúp chúng ta giữ được niềm hy vọng và sự bình tĩnh trước mọi biến động của cuộc đời.
Khi đã hiểu những quy luật cơ bản của thời gian, câu hỏi tiếp theo là: làm thế nào để sử dụng quỹ thời gian của mình một cách khôn ngoan? Dưới đây là ba chiến lược có thể giúp chúng ta làm chủ thời gian của cuộc đời.
Xác định rõ hướng đi của cuộc đời
Một trong những nguyên nhân khiến con người lãng phí thời gian là không biết mình thực sự muốn đi đâu. Nếu không có phương hướng rõ ràng, chúng ta dễ rơi vào trạng thái làm việc theo quán tính, chạy theo những việc nhỏ nhặt mà không tạo ra giá trị lâu dài.
Một khái niệm hữu ích trong việc tìm hướng đi của cuộc đời là Ikigai – triết lý sống của người Nhật. Ikigai là điểm giao của bốn yếu tố:
- Điều bạn yêu thích
- Điều bạn làm giỏi
- Điều xã hội cần
- Điều bạn có thể được trả tiền để làm
Khi bốn yếu tố này gặp nhau, con người sẽ tìm thấy ý nghĩa và động lực sâu sắc để sống và làm việc.
Lên kế hoạch theo nguyên tắc “bốn đúng”
Sau khi xác định được hướng đi, bước tiếp theo là quản lý thời gian bằng những lựa chọn đúng. Bốn yếu tố quan trọng gồm:
- Đúng việc: chọn những việc thực sự quan trọng
- Đúng thời điểm: phù hợp với giai đoạn của cuộc đời và hoàn cảnh
- Đúng người: ai là người làm việc này tốt nhất
- Đúng cách: có phương pháp nào giúp làm việc hiệu quả hơn không
Một công cụ nổi tiếng để chọn đúng việc là ma trận Eisenhower, chia công việc thành bốn loại: quan trọng – khẩn cấp, quan trọng – không khẩn cấp, không quan trọng – khẩn cấp và không quan trọng – không khẩn cấp.
Những người làm việc hiệu quả thường dành nhiều thời gian nhất cho những việc quan trọng nhưng chưa khẩn cấp, như học tập, rèn luyện sức khỏe hay xây dựng kế hoạch dài hạn…
Tập trung hoàn toàn vào hiện tại
Trong Phật giáo có một khái niệm rất sâu sắc: chánh niệm. Chánh niệm là trạng thái sống tỉnh thức, chú tâm vào những gì đang diễn ra ở đây và bây giờ.
Trong đời sống hiện đại, nhiều người sống trong trạng thái “thất niệm”: họ ở trong hiện tại nhưng tâm trí lại luôn chạy về quá khứ hoặc tương lai. Khi lo lắng về tương lai và tiếc nuối quá khứ, chúng ta vô tình đánh mất khả năng sống trọn vẹn trong hiện tại.
Chánh niệm có thể được rèn luyện từ những việc rất đơn giản như tập trung vào hơi thở, bước đi, uống trà hay dọn dẹp nhà cửa. Từ những thực hành nhỏ ấy, khả năng tập trung của chúng ta dần được tăng cường.
Khi biết lựa chọn đúng việc và đúng cách, con người cũng học được cách buông bớt những điều không thật sự quan trọng. Bởi thời gian luôn vận động và có thể làm thay đổi nhiều điều trong cuộc sống. Khi hiểu điều đó, chúng ta có thể giữ được sự bình tĩnh và nhẹ nhõm hơn trước thành công, thất bại hay những biến động của cuộc đời.
Lời kết
Thời gian là tài sản quý giá nhất mà mỗi người sở hữu. Không ai có thể tích trữ thêm thời gian, cũng không ai có thể quay lại quá khứ. Nhưng chúng ta có thể làm chủ cách mình sử dụng thời gian.
Khi hiểu rõ những quy luật của thời gian, xác định được hướng đi của cuộc đời, tập trung vào hiện tại và buông bỏ những điều không cần thiết, con người có thể sống một cuộc đời vừa hiệu quả vừa bình an. Và có lẽ, đó chính là cách tốt nhất để bước đi vững vàng trong hành trình hữu hạn nhưng đầy ý nghĩa của đời người.
====================
? Nghe podcast Eduforlife
Bài viết này được phát triển từ tập podcast: “Làm chủ thời gian: 4 quy luật quyết định cuộc đời bạn”
Bạn có thể nghe toàn bộ cuộc trò chuyện tại đây:
▶ Spotify: https://spotifycreators-web.app.link/e/SAHdAtIre1b
▶ YouTube:
? Podcast Eduforlife – Giáo dục vì cuộc sống được phát hành trên Spotify, YouTube và các nền tảng podcast.
Tags: chánh niệm, Eduforlife, ikigai, làm chủ thời gian, phát triển bản thân, quản lý thời gian cuộc đời, quản lý thời gian hiệu quả, quy luật của thời gian, sống tỉnh thức, triết lý sống
